Page 8 - Navidenou-Arzhang No 44b
P. 8
منتخ ِب مقالات نشری ِِۀ ا ِرژِنگ رئالیس ِم سوسیالیستی و ِاس ِتهتیک
هرکدام از این مردان از راهِ خودشان ،از یک موضع مترقّی و واقعا انقلابی ،به حوادث قر ِن پُر تبوُتا ِب ما
رسیدند .باید بهخاطر داشت که در جامعۀ سرمایهداری ،رئالیس ِم سوسیالیستی نمیتواند در دنیای هنر رایج
شود ،ا ّما جوانهزدن و شکوفایی آن در این جامعه یک جریا ِن کاملاً منطقی است .امروزه ،هنرِ رئالیستی
سوسیالیستی یک پدیدۀ حقیقتا جهانی است.
در جامعۀ سرمایهداری جدید ،رئالیسمِ سوسیالیستی تنها نمایندۀ هن ِر انسانگرا نیست .جلوههای گوناگون
رئالیسمِ انتقادی بههیچوجه محدود به قرنِ نوزدهم نیستند .در حا ِل حاضر ،رئالیس ِم انتقادی در کشورهای
غیرِ سوسیالیستی یک پدیدۀ طبیعی و مترقّی است که در افشای آن جنبههای حیاتِ اجتماعی که زمان از
آنها پیشی گرفته است ،و در نشاندادن خلاءِ روحی و اخلاقی آنها نق ِش مثبتی ایفا میکند .
رئالیسمِ انتقادی از سطح رئالیسمِ سوسیالیستی برخوردار نیست ،بااینحال این دو در عرصۀ مبارزا ِت
ایدئولوژیک زمانِ حاضر معارض یا مخالفِ هم نیستند .در سمپوزیومی از جمع نویسندگا ِن اروپایی که در
سال 1۹63در لنینگراد تشکیل شد ،بهدرستی خاطرنشان شد که «نویسندگانِ انسانگرا میتوانند
کمونیست نباشند ،ولی نمیتوانند ضدِّکمونیست باشند»
در توضیحِ این اندیشه میتوان اضافه کرد که آنان به این ع ّلت نمیتوانند ضدِّکمونیست باشند که امروز
انسانگرای ِی پیگیر و منسجم به غیر از کمونیسم به جایی نمیانجامد .به همین ترتیب میتوانیم بگوییم که
رئالیسمِ انتقادی قر ِن بیستم به لحا ِظ ذاتی با رئالیس ِم سوسیالیستی تطبیق نمیکند ،ولی نمیتواند هم
مخال ِف آن باشد .رئالیس ِم پیگیر که از راه تصوی ِر حقیقی زندگی انحراف بجوید ،و منطق تکام ِل آن نمیتواند
جز در مسیری سیر کند که هنر را بهطورِ تدریجی به ایدئولوژی سوسیالیستی کاربسته در هنر نزدیکتر
سازد .هنرِ رئالیستی سوسیالیستی به مثابۀ یک مرحلۀ عمیقا منطقی در رشدِ هنر و بر مبنای ُجنبشِ رهایی
پرولتاریا سر برآورد .ولی درعینِحال ،این هنر در برگیرندۀ منافع اساسی تودههای وسیع بوده و به لحاظ
خصل ِت حقیقتاً انسانی و جهانی است .این هنر ،هنرِ آینده است .
رئالیس ِم سوسیالیستی دو طرف دارد :ذهنی و عینی .این هنر ،فقط روشِ آفرینشِ هنرِ سوسیالیستی
نیست ،بلکه خود فرهن ِگ هنریِ جامعۀ سوسیالیستی است .رئالیس ِم سوسیالیستی مفهومی است با وجو ِه
گوناگون ،که ماه ّیت و تمایلاتِ آفرینشی اصلی هنرمندا ِن کشورهای سوسیالیستی را در بر میگیرد.
- 1روشِ ( )Methodآفرینش ،رئالیسم (قسمت)1
روشِ رئالیسم یکی از مقولههای خا ّص ِهنری است .هنر از سایر پدیدهها تنها به این علّت جدا نمیشود که از
موضوع انعکاسِ خاصّی برخوردار است ،بلکه هم از اینرو که خصلتِ بازآفرینی پدیدههای زندگی واقعی در
هنر متفاوت است .با اینحال ،رو ِش آفرینش یا هنری هنرمند ،تنها در این امر منعکس نمیشود که برخلاف
روشِ شناختِ علمی ،هنرمند را به انعکاسِ ویژگیهای استهتیکِ جهان به وساطتِ ایماژهای هنری هدایت
میکند.
روشِ آفرینش در هنرِ سوسیالیستی 7
