Page 15 - Navidenou-Arzhang No 44b
P. 15
منتخ ِب مقالات نشری ِِۀ ا ِر ِژنگ رئالیس ِم سوسیالیستی و ِاس ِتهتیک
از بعضی لحاظ پاپآرت و آپآرت و کینتیسیسم همان هنرِ مج ّردند که ُپش ِت رو شدهاند .ماه ّی ِت هنرِ
مدرنیستی نه در تکنیکهای خا ّصِ آن است و نه در افزارِ بیانی آن که با زبا ِن هنرِ رئالیستی متفاوت است،
بلکه در مضامینِ خا ِصّ اجتماعی و استهتیکِ آن و در ایدئولوژی آن است .مدرنیسم همیشه با هن ِر فردگرای
( )Individualistو عا ّمهستیز ( )Anti-popularمترادف بوده است .این حالت از جمله در نفی توجه به عا ّمۀ
وسیع مردم و سمتگیری عمدی آن به سوی «نخبگان» یا «خوا ِّص معدود» تج ّلی یافته است.
امروزه جنبههای عامّهستیزِ آن افرا ِط بیشتری یافته است تا جایی که در حا ِل حاضر مدرنیسم بهصورتی
آشکارتر از گذشته محم ِل خِرَد ُگریزی ( ،)Irrationalismناانسانیگری ( ،)Dehumanizationپوچی و
نفی اندیشههای متر ّقی به شمار میرود .ایدئولوژی مدرنیسم اثرِ ویرانگری بر روی هنرمند دارد ،زیرا به قول
منتقدِ بریتانیایی جان برگر ،هنرمند را متقاعد میسازد که «فرهنگ ،علم و ِخ َرد -یعنی همۀ ارزشهایی که
میرا ِث که ِن انسان هستند ،به قتل رسیدهاند ...و بهجای آنها خرافهها و ُبتهای کارخانۀ رویاسازی تجاری
نشستهاند»( .)3غوطهور ساختنِ عامّۀ مردم در این رویاها ،کشتنِ ایمان و ِخ َردِ انسان .چنین است کارکر ِد
اجتماعی یا ض ّد اجتماعی مدرنیسم.
لیکن ،آثارِ بعضی از هنرمندا ِن بزرگی که با روندهای گوناگونِ مدرنیستی محشور بودهاند ،به هیچ وجه
همیشه در محدودۀ این روندها باقینمانده و غالبا مضامی ِن بسیار فراختری را در بر گرفتهاند .تکامل و اندیشه
در آثا ِر ُپل اِلوار ،برتولت برشت ،یوهانس ِب ِشر ( ،)Johannes Becherفردینان لژه و پابلو پیکاسو و
سرگذش ِت آنان در هنر مانندِ بسیاری هنرمندا ِن دیگر که زمانی با روندهای مدرنیستی رابطه داشتهاند و
بعدها برداشتِ مترقّیتری را برگزیده اند ،راز ُگشا و آموزنده است.
نقدِ گویا و موثّ ِر هنرِ مدرنیستی مستلز ِم توضیح طبیعت و مفهو ِم اجتماعی رئالیسم است .هنرِ راستین همواره
رئالیستی است ،ا ّما مفهومِ «رئالیسم» مفهومی بسیار وسیع است .همانطوری که قبلا اشاره رفت ،رئالیسم
تنها بازآفرینی حقیقی واقعیت ،که بدو ِن استثناء بخشِ اساسی همۀ هنرهای واقعی است ،نمیباشد .واژۀ
رئالیسم برای مشخّصکردنِ یک رون ِد ویژۀ تاریخی و روشِ آفرین ِش آن بهکار گرفته میشود .رئالیسم در این
معنی البته همیشه وجود نداشته ،بلکه در مرحلۀ مع ّینی از رشدِ هنر سربرآورده است .بهکاربردنِ مفهومِ
رئالیسم ،در معنی معرفتشناختی آن (یعنی رئالیسم عبارت است از حقیقتِ زندگی در هنر) ،ممکن و در
واقع ضرور است .لیکن اگر ما فراتر نرویم ،در آن صورت فرد ّیتِ استهتی ِک پدیدههای مش ّخ ِص تاریخی در هنر
فراموش خواهد شد.
ارژنگ :به دلیل طولانی بودن بخش اول این فصل ،ادامۀ آن تحت عنوان روشِ آفرینش ،رئالیسم در
شمارۀ بعدی تقدیم خوانندگان خواهد شد.
پینوشتها:
-1پاپ آرت ) (pop-artمخفّفِ ( popular artهنرِ مردمپسند) روندی است در هن ِر مدرن ،بویژه در
نقاشی و مج ّسمهسازی که در اوایل دهۀ 60در ایالا ِت متّحدۀ آمریکا رایج بود .این هنر موضوعاتِ خود را
روشِ آفرینش در هن ِر سوسیالیستی 14
