Page 13 - Navidenou-Arzhang No 44b
P. 13
منتخ ِب مقالات نشری ِۀِ ا ِر ِژنگ رئالیس ِم سوسیالیستی و ِاس ِتهتیک
واقعیت ،و دوّم بازآفرینیِ دنیا .بهطور عمده براساس افزارِ بیان ِی استعارهای و انتزاعی ،در هنرِ مدرن بیشتر با
نو ِع د ّوم مواجه هستیم ،و مولّفا ِن فرهنگ ابرا ِز شگفتی میکنند از این که این هنر گاه غیرِرئالیستی نامیده
میشود .این نکته تنها نشاندهندۀ آناست که رئالیسم در این منبع نه یک رو ِش آفرینش ،بلکه نظامِ
ویژهای از افزارِ وصفی تل ّقی شده است.
رئالیسم طبیعتا از حی ِث زبانِ هنری دست ُوبا ِل خود را نمیبندد :استعاره در گذشته در مقیاسِ نسبتا
گستردهای مورد استفادۀ هنرمندا ِن رئالیست واقع شده و در حالِ حاضر نیز مورد استفادۀ آنان است ،لیکن
کاملا روشن است که ترویج بیتوجهی به تفاوتهای افزارِ بیان و یا بهعکس تخفی ِف ماه ّیتِ رئالیسمِ نو به
چیزی که از حدّ نظا ِم ویژهای از افزا ِر وصف و بیان فراتر نمیرود؛ یا سایهای از رئالیسم را بهجای رئالیسم
خواهد نشاند ،و یا سبب خواهد شد رئالیسم در کشاک ِش تلاشهای هنری ناسازگار با طبیعتِ ذاتی آن قالب
ُتهی کند.
وظیفۀ بس مه ّم علمای استهتیکِ مارکسیست-لنینیستی ،عبارتاست از برجستهساختن ماهیّتِ رئالیسم،
مبارزۀ آشتیناپذیر علیه پدیدههای ضدِّرئالیستی در هنر و علیه کوششهایی که در جهت اثباتِ تئوریک
ضدِّرئالیسم به عمل میآید.
ضمنا مبارزه علیه ضدِّرئالیس ِم نو ،گاه در برخی از آثا ِر علمای استهتیک و مو ّرخان هنر ،به خطا جلوهای از
یک جریانِ عا ّمتر تل ّقی میشود -مبارزه بی ِن رئالیسم و ضدِّرئالیسم که به ادّعای آنان به صورت خ ِّط مداومی
در سراس ِر تاریخِ هنر وجود داشته است .این نظر از این رو ناپذیرفتنی است که با اهمّیت واقعی تاثیرِ فرایند
تاریخ در هنر در تضا ّد است .برداشتی که مطابق آن ک ّل تاریخ هنر ،تاری ِخ مبارزه بین دو روند یا دو روش -
رئالیسم و ض ِّدرئالیسم -تلقّی میشود ،به هیچ وجه تعریفِ صحیح قوانینِ تکاملِ هنر را آسانتر نمیکند.
نسبتدادن جنبههای خا ّصِ یک دوره از تاری ِخ هنر -یا به بیا ِن دقیقتر هنرِ مدرن -به ک ِّل تاریخ هنر کارِ
نادرستی است .
بر اث ِر تعبیرِ نادرست مضامین مبارزه بین ماتریالیسم و ایدآلیسم ،مفاهی ِم اشتباهآمیزی از این دست در تاری ِخ
فلسفه شکل گرفته است .گذشته از آن این سئوال مطرح است که آیا مقایسۀ تاریخ هنر با تاریخ فلسفه ،و
قیا ِس مفاهیمِ «ایدآلیسم» و «ماتریالیسم» در فلسفه با همان مفاهیم در هنر کا ِر صوابی است؟ واقعیت
ایناست که چنین کاری با طبیعتِ خا ِّص هنر سازگار نیست.
جمعبندی کنیم:
رئالیسم در مفهومِ وسیع آن ،واژهای است که از انعکا ِس حقیقی زندگی حکایت دارد .همۀ هنرها که هر کدام
طی ِف محدودتر یا گستردهتری از پدیدههای زندگی را در بر میگیرند و از قدر ِت نفوذ متفاوتی برخوردارند ،تا
حدودی به بازآفرینی حقیقی واقع ّیت میپردازند .اگر از این زاویه بنگریم ،در آن صورت رئالیسم در ذاتِ همۀ
هنرها وجود دارد.
عناص ِر ضدِّرئالیستی در هنر ،گاه به صورتی درآمیخته با جنبههای مهمّ ِآفرینش یافت میشوند .پاس ِخ این
سئوال که آیا روندهای ض ِدّرئالیستی به عرصۀ هنر تعلّق دارند ،پاسخی منفی است .لیکن لازم است که مابین
روشِ آفرینش در هنرِ سوسیالیستی 12
