Page 8 - Navidenou-Arzhang No 36
P. 8
دورۀ ا ّول ،سا ِل پنجم ،شمارۀ ،36خرداد و تیر 1403 ارژنگ دوماهنامۀ ادبی ،هنری و اجتماعی نویدنو
دراماتورژ ِی هامبورگ
گوتهولد ِافرائیم ِلسینگ /برگردان :هوشنگ آزادیور
ارژنگ :تا کنون رس ِم ما بر این بوده که مطل ِب نخست هر شماره را به موضوعاتِ تئوری ،تاریخ و
فلسفۀ هنر و ادب ّیاتِ جهان اختصاص دهیم و میکوشیم این س ّنت ادامه یابد .نام و چهره و افکارِ
« ِلسینگ» در هنرِ جهانی تئاتر که مورد تحسینِ گوته و شیلر و هاینه و مارکس و انگلس بوده ،به ویژه
با کتاب «دراماتورژی هامبورگ» در آلمان و جهان بسیار پُرآوازه است و ما پیشتر دربارۀ زندگی او
(در ارژنگ شمارۀ )32و نیز دربارۀ مفهو ِم واژۀ دراماتورژی و دراماتورژ (در ارژنگ شمارۀ )30
مطالبی را تقدیم خوانندگان کرده بودیم .بر اساس اطلا ِع ما ،کتابِ مذکور بهرغ ِم اهمّی ِت آن هنوز
در ایران به فارسی ترجمه نشده ،امّا در مقالۀ حاضر «هوشنگ آزادیور» ضمن توضیحاتی مفید،
قطعاتی از کتاب را ترجمه و در دستر ِس علاقهمندان گذاشته است .این مقاله برگرفته از مت ِن کتاب
«دراماتورژی چیست؟ دراماتورژ کیست؟» (مجموعۀ مقالاتی بهکوشش محمدرضا خاکی و منصور
ابراهیمی) است که توسط نشرِ بیدگل در سال 1393در ایران انتشار یافته و ما آنرا تایپ و
بازنویسیکرده و در دسترس خوانندگان قرارمیدهیم.
***
گوتهولت ِافرائیم ِلسینگ ( )1781-172۹بنا به نظ ِر گوته« ،صادقترین نظریهپردا ِز تئاتر» بود .ق ّدی متوسط،
چهرهای برازنده ،شانههایی پهن و چشمانی آبی داشت .بالاپوشی به رن ِگ قرم ِز تیره میپوشید و کلاهگیسی
پودرزده بر سر میگذاشت ،بسیار خوشبرخورد و خوشگذران بود و از مصاحبتهای خوب و بحثهای ُپرشور در
پاتوقهای دوستان ل ّذت میبُرد.
پد ِر ِلسینگ که کشیشی لوتری بود ،او را به دانشگاهِ لایپزیک فرستاد تا الهیّات بخواند ،ا ّما او بیشتر به ورقبازی،
رقص و شمشیربازی علاقه نشان میداد .به همین دلیل پسرعمویش او را با تئاتر آشنا کرد.
وقتی داستانِ رسوای ِی او بر زبانها افتاد که با بازیگرا ِن «مُل ِحد» حَشر و نَشر پیدا کرده است ،پدر پیغام فرستاد
که مادرش در حا ِل مرگ است و موقتاً او را به خانه کشاند ،ا ّما وقتی لِسین ِگ جوان فهمید نیرنگ خورده است،
دراماتورژ ِی هامبورگ 7
