Page 12 - Navidenou-Arzhang No32-zamimeh
P. 12
شُکو ِه «نیما» در رنگینکما ِن «ارژنگ» به بهانۀ 126مین زادروزِ نیما (ویژۀ چهارسالگی)
نیست .و نه این کافی است که مضمونی را بسط داده به طر ِز تازه بیان کنیم .نه این کافی است که با پس و
پیش آورد ِن قافیه و افزایش و کاهشِ مصراعها یا وسای ِل دیگر ،دست به فرمِ تازه زده باشیم .عمده این است
که طر ِز کار عوض شود و آن مد ِل وصفی و روایی را که در دنیای باشعورِ آدمهاست به شعر بدهیم (نکتهای
که هنوز هیچکس به آن پی نبُرده است ).تا این کار نشود ،هیچ اصلاحی صورت پیدا نمیکند».
نیما بر مبنای چنین نظریهای بود که "افسانه" را که از آن به عنوا ِن "مانیفستِ شع ِر نو" یاد کردهاند ،در سا ِل
1301نوشت .اهمّی ِت افسانه در نو بودنِ نگا ِه شاعر به طبیعت و جها ِن عینی ،استفاده از مدلِ وصفی و روایی
و به کارگیری روشِ طبیعی گفت ُوگو (به قول نیما ،آنگونه که در دنیای باشعورِ آدمها جریان دارد) است .از
این که نیما در افسانه بدو ِن عدول از قواع ِد شعرِ کلاسی ِک فارسی (عروض و قافیه) اثری نو آفریده است،
میتوان فهمید که کارِ خلّاقانهی او در اصلاحِ عروضِ شع ِر قدیم و پیریزی عرو ِض نیمایی بر پایهی در ِک
درس ِت او از رابطهی فرم و محتوا صورت گرفته است .به عبارتِ دیگر ،او باور داشت که تغیی ِر طر ِز نگا ِه
هنرمند به طبیعت و جهانِ هستی (یا بینشِ فلسفی و زیباییشناس ِی او) تغییر در فرم یا شک ِل بیرون ِی اثرِ او را
در پی خواهد داشت؛ و چنین تغییری (و نه هر تغییری) از اصالت برخوردار خواهد بود.
سخن گفتن در بارهی همهی جنبههای تفکّر و کارِ ادب ِی نیما که نه تنها بر ادبیّات ،بلکه بر کلِّ فرهنگِ ما
ایرانیان تأثیری انکارناپذیر داشته است ،سخن را بیش از این به درازا خواهد کشانید .خوشبختانه در مطال ِب
مندرج دراین ویژهنامه که حاصلِ توجهِ دستاندرکارانِ "دوماهنامهی ادبی ،هنری و اجتماعی ارژنگ" به این
بزرگمر ِد پهنهی اندیشه و اد ِب ایران در چهار سال انتشارِ پیوستهی آن از آذر 1398تا آبان 1402است ،از
زوایای گوناگون به میراثِ ادبی و اندیشگ ِی نیما پرداخته شده است.
با سپاس از شورای دبیرانِ ارژنگ که فرصتِ نوشت ِن این مقدّمه را به من دادند ،شما را به خواندنِ مطالبِ این
ویژهنامه و تأمّل در شعر و اندیشهی بنیانگذارِ شعرِ نوی فارسی دعوت میکنم.
حافظ موسوی .آذرماه 1402
بازگشت به فهرست
پیش ُگفتار 9
